اعضای جنبش شنبههای ارغوانی شنبه شب در ولایات تخار و بلخ گرد هم آمدند تا شب یلدا را جشن بگیرند. جشن شب یلدا یک رویداد فرهنگی باستانی است که در سراسر افغانستان و کشورهای همسایه آن گرامی داشته میشود. در این گردهماییها ممنوعیت تجلیل از شب یلدا توسط طالبان محکوم شد و آن را نقض آشکار حقوق و آزادیهای فرهنگی و رد هویت ملی افغانستان خواندند.
ممنوعیت شب یلدا توسط طالبان که به جشن انقلاب زمستانی نیز معروف است، اکنون برای سومین سال متوالی ادامه دارد. شرکتکنندگان این ممنوعیت را یک کمپین عمدی برای از بین بردن تنوع فرهنگی و تحمیل ایدئولوژیهای طالبانی توصیف کردند. آنها این اقدام را به “آپارتاید فرهنگی” تشبیه کرده و طالبان را به تضعیف سیستماتیک سنتها و خاموش کردن بیان فرهنگی متهم نمودند.
سخنگوی جنبش شنبههای ارغوانی گفت: «تحریم شب یلدا نه تنها حملهای به یک جشن ملی است، بلکه تلاشی حسابشده برای محو میراث فرهنگی و تضعیف پیوندهای وحدت ملی است. این اقدام سنتهای ما را نابود کرده و صدای عقل، شادی و انعطافپذیری فرهنگی را خاموش میکند.»
طالبان در دوران حکومت قبلی خود نیز جشنهای سنتی مانند شب یلدا و نوروز را غیرقانونی اعلام کرده بودند. بازگشت این محدودیتها نشاندهنده تداوم ایدئولوژی سختگیرانه طالبان است. اکنون بسیاری از افغانها مجبورند شب یلدا را در خفا جشن بگیرند تا از انتقامجویی مقامات طالبان در امان بمانند.
این جنبش همچنین از جامعه بینالمللی و سازمان ملل متحد به خاطر آنچه «همدستی از طریق بیعملی» نامیده میشود، انتقاد کرد. این جنبش بازیگران جهانی را به عادیسازی سرکوب آزادیهای فرهنگی متهم کرد و هشدار داد که نادیده گرفتن سیاستهای طالبان میتواند منجر به نابودی تنوع فرهنگی افغانستان، فرسایش هویت ملی، و تبعید اجباری نخبگان فرهنگی شود.
در این بیانیه تاکید شده است: «جلوگیری از این نقضها نیازمند مداخلات فوری و جدی دیپلماتیک، سیاسی و اقتصادی از سوی جامعه جهانی است. سکوت و بیعملی به منزله خیانت به ارزشهای انسانی مشترک است.»
این گردهماییها بر اهمیت وحدت، شکستن مرزهای جنسیتی سنتی، و اقدام جمعی برای حفظ حقوق فرهنگی افغانستان تاکید کردند. شرکتکنندگان اعلام کردند که جشن گرفتن شب یلدا در شرایط کنونی نه تنها یک سنت بلکه اقدامی مقاومتی در برابر ایدئولوژی طالبان و تعهدی برای حفظ آزادیهای فرهنگی برای نسلهای آینده است.
شب یلدا، که در طولانیترین شب سال جشن گرفته میشود، نماد پیروزی نور بر تاریکی است. این شب به طور سنتی با داستانسرایی، شعرخوانی، و به اشتراکگذاری غذاهای فصلی مانند انار و آجیل همراه است. در سال ۲۰۲۲، یونسکو شب یلدا را به عنوان میراث فرهنگی ناملموس مشترک افغانستان و ایران به ثبت رساند و اهمیت آن را در تقویت وحدت و تداوم فرهنگی به رسمیت شناخت.
گردهماییهای جنبش شنبههای ارغوانی به شهروندان افغانستان یادآور میشود که هویت فرهنگی خود را در برابر سرکوب حفظ کنند.
