در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی از مناطق مرکزی افغانستان حاکی از کوچ اجباری و غصب زمینهای متعلق به ساکنان اصلی این مناطق منتشر شده است. این اقدامات که عمدتاً متوجه جوامع هزارهنشین بوده، نگرانیهای جدی را در مورد تغییر بافت جمعیتی، نقض حقوق بشر و آیندهی این مناطق برانگیخته است. خبرگزاری رصد با اعزام خبرنگار خود به منطقه، تلاش کرده است تا ابعاد مختلف این بحران را به تصویر بکشد.
بر اساس اطلاعات جمعآوریشده توسط خبرنگار رصد، نیروهای حاکم به صورت سازمانیافته اقدام به کوچاندن اجباری ساکنان اصلی کردهاند. این اقدامات نه تنها شامل تهدید مستقیم و فشارهای فزاینده بوده، بلکه در مواردی به تخریب منازل، توهین به مقدسات مذهبی، تخریب زیرساختهای اساسی و ایجاد رعب و وحشت در میان مردم نیز منجر شده است.
جزئیات بیشتر از کوچ اجباری:
شاهدان عینی به خبرنگار رصد گفتهاند که در بسیاری از موارد، به خانوادهها تنها چند ساعت فرصت داده شده تا خانههای خود را ترک کنند. این خانوادهها که اغلب هیچ سرپناهی ندارند، مجبور شدهاند در شرایط سخت آب و هوایی به مناطق دورافتاده پناه ببرند.
یکی از ساکنان محلی که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگار رصد گفت:
«آنها (نیروهای حاکم) آمدند و گفتند که باید خانههایتان را ترک کنید. هیچ توضیحی ندادند و فقط تهدید کردند که اگر مقاومت کنیم، با خشونت برخورد خواهند کرد. ما مجبور شدیم همه چیز را رها کنیم و برویم. حالا در کوهها زندگی میکنیم و هیچ چیز نداریم.»
غصب زمینها و اسکان گزینشی:
زمینهای تخلیهشده به افراد وابسته به نیروهای حاکم و یا تازهواردانی از ولایات دیگر واگذار میشود. این واگذاریها به منظور تغییر بافت جمعیتی منطقه صورت میگیرد و بخشی از یک برنامهی بزرگتر برای تضعیف حضور جوامع بومی در این نواحی است. گزارشها حاکی از آن است که در برخی موارد، این زمینها به قیمتهای بسیار پایین به افراد وابسته به نیروهای حاکم فروخته شده است.
همچنین، منابع محلی تأکید دارند که در برخی موارد، حتی گورستانهای تاریخی متعلق به ساکنان اصلی نیز مورد تخریب قرار گرفته است. این اقدام که به بهانههای مختلف صورت گرفته، خشم و انزجار شدید مردم را برانگیخته است. به گفتهی یکی از بزرگان قومی، این تخریبها نه تنها توهین به مردگان است، بلکه تلاش برای پاک کردن هویت و تاریخ این مناطق نیز محسوب میشود.
سکوت و ترس در میان مردم:
هزارههایی که در مناطق همجوار زندگی میکنند از ترس تکرار این روند سکوت کردهاند. مهاجران تازه کوچدادهشده میگویند با رفتن از روستاهای خود، تمام داراییشان را از دست دادهاند — از زمین و دام گرفته تا خانههای اجدادی. این افراد که در شرایط بسیار دشواری زندگی میکنند، نیازمند کمکهای فوری بشردوستانه هستند.
واکنش نهادهای حقوق بشری:
چند نهاد مدافع حقوق بشر در بیانیههای جداگانه خواهان بررسی مستقل این موارد شدهاند. بر اساس گزارشهای مقدماتی، کوچ اجباری و غصب زمینها ممکن است مصداق پاکسازی قومی هدفمند باشد و نقض آشکار کنوانسیونهای بینالمللی حقوق بشر محسوب میشود. این نهادها از جامعهی جهانی خواستهاند تا برای جلوگیری از تکرار این وقایع، اقدام جدی انجام دهند.
اوضاع بحرانی و آینده نامعلوم:
دور از دید رسانههای رسمی، یک بحران انسانی در حال گسترش است. بسیاری از خانوادهها در فصل سرما بدون پناه، در وضعیت نامناسبی زندگی میکنند. کمکهای بشری نیز به دلیل محدودیت در ورود نهادهای بینالمللی به این مناطق، با مشکل مواجه شده است. در میان مردم، امید به بازگشت اندک است و بسیاری تنها آرزوی امنیت و حق بازگشت به زمینهایشان را دارند.
جمعبندی:
در حالیکه مناطق مرکزی افغانستان همواره به عنوان نماد صلح و همزیستی شناخته میشد، تحولات اخیر این تصویر را به شدت خدشهدار کرده است. اگرچه نیروهای حاکم در بیانیههای رسمی منکر کوچ اجباری میشوند، گزارشهای میدانی چیز دیگری را روایت میکند — واقعیتی تلخ از کوچ، غصب و خاموشی در قلب این مناطق.
